Zofia Kielan-Jaworowska

Paleobiolog, profesor
25.04.1925 13.03.2015 Sokołów Podlaski

Biografia

Zofia Emilia Kielan-Jaworowska urodziła się 25 kwietnia 1925 roku w Sokołowie Podlaskim jako córka Franciszka i Marii Kielan. W 1934 roku przeprowadziła się z rodziną do Warszawy. Przed wojną była harcerką, a w czasie okupacji działała w Szarych Szeregach, pomagając także żydowskim dziewczynkom - Janinie Prot i Romanie Laks. Brała udział w powstaniu warszawskim jako sanitariuszka w zgrupowaniu Żubr na Żoliborzu.

Po wojnie studiowała biologię na Uniwersytecie Warszawskim, kończąc studia w 1949 roku. Doktorat uzyskała w 1953, a profesurę w 1961. Początkowo badała trylobity i skolekodonty, jednak przełomem w jej karierze stały się polsko-mongolskie wyprawy paleontologiczne na pustynię Gobi w latach 1963-1971, podczas których odkryto wiele nowych gatunków dinozaurów i prymitywnych ssaków. To właśnie badaniom nad wczesnymi ssakami poświęciła się głównie, stając się światowym autorytetem w tej dziedzinie.

Kielan-Jaworowska była związana z Instytutem Paleobiologii PAN w Warszawie, wykładała też na Harvardzie, Sorbonie i Uniwersytecie w Oslo, gdzie kierowała katedrą paleontologii. Współautorka fundamentalnej monografii "Mammals from the Age of Dinosaurs" (2004), za którą otrzymała Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Opublikowała ponad 220 artykułów naukowych. Zmarła 13 marca 2015 roku w Warszawie i została pochowana na cmentarzu Północnym.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej za książkę 'Mammals from the Age of Dinosaurs' (2005)
Romer-Simpson Medal, najwyższe odznaczenie Towarzystwa Paleontologii Kręgowców (1995)
Tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata za pomoc Żydom podczas wojny (1999)
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2002)
Od jej nazwiska nazwano dziesiątki gatunków i rodzajów wymarłych zwierząt, m.in. Kielanodon i Zofiabaatar

Ciekawostki

W czasie wojny wraz z rodziną ukrywała żydowskie dziewczynki, za co otrzymała tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.
Była ateistką, a jej mąż Zbigniew Jaworowski był naukowcem.
W 2021 roku ukazała się gra karciana 'Akademia Superbohaterów', w której jedną z bohaterek jest Zofia Kielan.

Udostępnij